"Devletlet kanunla değil ahlakla daha iyi yönetilir" Bu söz Sokrates'e ait. Ünlü filozofun sözüne haddim olmayarak bir ilave yapayım; Devlet yönetiminde tek başına ahlak yetmez. "ADALET" ve "AKIL" da gerekir.
Sokratese göre; "Bir toplum ahlak ve hukuk içinde olmadığı zaman, vatandaşlar kendilerini bir çıkmaz
içinde bulurlar. İnsanlar ya ahlaki değer yargılarını veya hukuka olan saygılarını
yitirirler."
"Bilen insan kötülük yapmaz." "Cahil insan kendinin bile düşmanı iken, başkasına dost olması nasıl beklenir."
"En faziletli (erdemli) insan, ruhen yükselmeye çalışan, en mutlu insan da yükseldiğini duyandır."
"İnsanlar her zaman her yerde acıkmışlardır ama her zaman her yerde erdemli olmamışlardır."
İdam edilmeden önce karısı Xanthippe Sokrates’e şöyle der: “Ama sen suçsuzsun; suçsuz yere idam ediliyorsun.”
Sokrates de buna karşılık şöyle bir cevap verir: “Be kadın, suçlu olarak idam edilmemi mi yeğlerdin?”
Binlerce yıl önce yaşamış filozofların düşünce ve fikirlerinin günümüze ışık tutması ne kadar ilginç değil mi?
Günümüzden 600 yıl önce "Vergileri artırırsanız batarsınız diye uyaran İbn Haldun'un düşüncesinde ise; devlet, güç ile ahlakın birleşmesiyle meydana gelmektedir. İbn Haldun; "İnsanın yeryüzünün halifesi olması da ancak bu şekilde mümkün olabilir. Çünkü mülk bir yönüyle maddi, diğer yönüyle de manevidir ki bu da ahlaka tekabül etmektedir. diyor.
Sokratesin öğrencisi Platon, ahlakı 'Devlet' adlı eserinde ele almış ve tek tek bireylerden değil toplum üzerinden anlatmış. Platona göre ahlak, 'iyi ideasına' ulaşmakla mümkündür. Mutluluğun kaynağı, en iyi olandır. En iyiye ulaşmanın yolu ise erdemlerden; doğruluktan ve adaletten geçer.
Kelime anlamı; eşit olmak, eşit kılmak, denklik, denge, doğru davranmak, hakka göre hüküm vermek olan adalet, bir şeyi yerli yerince yapmak veya herkese ve her şeye hak ettiği şekilde davranmak demektir. Adaletin zıddı, haksızlık yapmak ve doğru yoldan sapmak gibi anlamlara gelen zulüm kavramıdır.
Üç sihirli kelime var. "ADALET /AHLAH / AKIL Bu üçünün olmadığı yerde; Devlet yönetiminden, toplumsal huzurdan söz edemezsiniz.
Bugünlerde en çok ihtiyaç duyduğumuz 3 kavram; Adalet Ahlak ve Akıl. Sadece devlet yönetiminde değil! Yaşamın her alanında ahlak, adalet ve akla ihtiyacımız var
Devletin ve toplumsal yaşamın temelini oluşturan bu değerler; bir inşaatın iskeletini oluşturan demir, çimento ve kum gibidir. Eksikliği ve uyumsuzluğu yıkıma götürür!